بهمنماه برای مدارس آذربایجان شرقی، ماهی متفاوت بود؛ ماهی که در آن صدای زنگ مدرسه گاهی جای خود را به صدای برف و سرمای زمستان داد و مدیران مدارس مجبور شدند برای حفظ روند آموزش، تصمیمهای متفاوتی بگیرند. در کنار این اتفاقهای روزمره، موضوعاتی مانند عدالت آموزشی، وضعیت مدارس مناطق کمجمعیت، موفقیت معلمان، فعالیتهای فرهنگی […]
بهمنماه برای مدارس آذربایجان شرقی، ماهی متفاوت بود؛ ماهی که در آن صدای زنگ مدرسه گاهی جای خود را به صدای برف و سرمای زمستان داد و مدیران مدارس مجبور شدند برای حفظ روند آموزش، تصمیمهای متفاوتی بگیرند. در کنار این اتفاقهای روزمره، موضوعاتی مانند عدالت آموزشی، وضعیت مدارس مناطق کمجمعیت، موفقیت معلمان، فعالیتهای فرهنگی و پرورشی و مسائل مربوط به معیشت فرهنگیان نیز در صدر اخبار آموزشوپرورش استان قرار گرفت.
مرور خبرهای بهمن ۱۴۰۴ نشان میدهد که آموزشوپرورش آذربایجان شرقی در این ماه تنها با مسئله تعطیلی یا غیرحضوری شدن مدارس روبهرو نبود؛ بلکه همزمان تلاش میکرد برنامههای آموزشی و پرورشی خود را ادامه دهد و برای مشکلات قدیمیتر نظام آموزشی، از جمله دسترسی برابر دانشآموزان به امکانات آموزشی، راهکار پیدا کند.
وقتی برف برنامه مدارس را تغییر داد
یکی از خبرسازترین موضوعات آموزشوپرورش استان در روزهای ابتدایی بهمن، وضعیت فعالیت مدارس در پی بارش برف، برودت هوا، یخبندان و لغزندگی جادهها بود.
درشنبه چهارم بهمن ۱۴۰۴، آموزشوپرورش آذربایجان شرقی اعلام کرد که در مناطقی مانند هشترود، نظرکهریزی، چاراویماق، میانه، ترکمانچای، سراب، مهربان، ورزقان، خاروانا، هوراند و منطقه عشایری، فعالیت مدارس شهری و روستایی در هر دو شیفت صبح و بعدازظهر به شکل غیرحضوری انجام میشود. در همین اطلاعیه آمده بود که در مراغه، آموزش مدارس روستایی غیرحضوری است و فعالیت مدارس شهری نیز با یک ساعت تأخیر آغاز میشود.
این تصمیمها نشان داد که تعطیلی مدارس در استان یک تصمیم یکسان برای همه مناطق نبود. شرایط جغرافیایی آذربایجان شرقی، تفاوت وضعیت جادهها و شدت بارش در شهرستانهای مختلف باعث شد تصمیمها متناسب با شرایط هر منطقه گرفته شود.
در چنین شرایطی، ادامه آموزش از طریق بسترهای غیرحضوری اهمیت بیشتری پیدا میکند. تجربه روزهای برفی بهمن نشان داد که آموزشوپرورش ناچار است در کنار آموزش حضوری، برای روزهایی که دانشآموز امکان حضور در مدرسه را ندارد نیز برنامه مشخصی داشته باشد.
مدرسه فقط یک ساختمان نیست
یکی از بحثهای مهم آموزشوپرورش آذربایجان شرقی در بهمن، موضوع عدالت آموزشی و دسترسی دانشآموزان مناطق مختلف به مدرسه بود.
این مسئله در آذربایجان شرقی اهمیت ویژهای دارد. استان در کنار تبریز و دیگر شهرهای بزرگ، روستاها و مناطق کوهستانی و کمجمعیتی دارد که شرایط آموزشی آنها با مناطق شهری تفاوت زیادی دارد. در چنین مناطقی، تعطیلی یک مدرسه کوچک ممکن است به معنای طی کردن مسافت طولانی برای ادامه تحصیل دانشآموزان باشد.
به همین دلیل، حفظ مدارس کمجمعیت را باید فراتر از یک موضوع صرفاً اداری دید. مدرسه برای خانوادههای روستایی فقط محل درس خواندن نیست؛ بخشی از زندگی اجتماعی روستا و یکی از مهمترین دلایل ماندگاری خانوادهها در محل زندگیشان است.
موضوع عدالت آموزشی در استان در قالب «نهضت توسعه عدالت در فضاهای آموزشی» نیز دنبال شده است. بر اساس گزارشهای منتشرشده درباره این طرح، ساخت ۲۳۱ مدرسه شامل یکهزار و ۱۰۴ کلاس درس در آذربایجان شرقی آغاز شده و مشارکت مردم و خیران یکی از پایههای اصلی اجرای طرح اعلام شده است.
بنابراین، وقتی از عدالت آموزشی صحبت میشود، موضوع فقط ساخت مدرسه جدید نیست؛ بلکه تجهیز مدارس، دسترسی دانشآموزان مناطق محروم به امکانات مناسب و جلوگیری از فاصله گرفتن کیفیت آموزشی میان مناطق مختلف نیز اهمیت دارد.
موفقیت معلمان در جشنوارههای آموزشی
در میان اخبار بهمن، همه چیز درباره مشکلات و محدودیتها نبود. یکی از خبرهای مثبت این ماه به موفقیت معلمان آذربایجان شرقی در مرحله کشوری جشنواره نوآوری در فرایند آموزش و یادگیری مربوط میشد.
بر اساس اعلام اداره تکنولوژی و گروههای آموزشی استان، در نتایج مرحله کشوری بیستویکمین جشنواره الگوهای تدریس برتر، نمایندگان آذربایجان شرقی در چند بخش موفق به کسب رتبههای برتر شدند. در این گزارش، از جمله رتبه اول کشوری در درس علوم و معارف اسلامی و رتبه اول در گروه دبیران روانشناسی اعلام شده است.
این موفقیتها شاید به اندازه خبر تعطیلی مدارس در فضای عمومی دیده نشوند، اما از نظر آموزشی اهمیت زیادی دارند. کیفیت مدرسه تنها به ساختمان و تجهیزات وابسته نیست؛ معلمی که بتواند روش تازهای برای آموزش پیدا کند و آن را با نیاز دانشآموزان هماهنگ کند، نقش مهمی در کیفیت یادگیری دارد.
به همین دلیل، توجه به تجربههای موفق معلمان و فراهم کردن فرصت برای به اشتراک گذاشتن این تجربهها میتواند یکی از مسیرهای ارتقای کیفیت آموزش در استان باشد.
بهمن، ماه فعالیتهای فرهنگی و پرورشی
بهمنماه برای مدارس ایران همیشه با برنامههای فرهنگی و مناسبتی دهه فجر همراه است. مدارس آذربایجان شرقی نیز در این ماه شاهد اجرای برنامههای مختلف فرهنگی، پرورشی و مناسبتی بودند.
در کنار برنامههای مربوط به دهه فجر، جشنهای تکلیف دانشآموزان نیز در برخی شهرستانهای استان برگزار شد. برای نمونه، در شهرستان لیلان جشن تکلیف دانشآموزان در هفتم بهمن برگزار شد.
در روزهای پایانی ماه نیز برنامههای مشابه ادامه داشت و جشن تکلیف دانشآموزان دختر در جلف از جمله برنامههایی بود که در اخبار محلی استان بازتاب پیدا کرد.
این برنامهها بخشی از فعالیتهای پرورشی مدارس هستند؛ فعالیتهایی که در کنار درس و امتحان تلاش میکنند ارتباط دانشآموز با مدرسه را از یک رابطه صرفاً آموزشی فراتر ببرند.
دغدغهای که همچنان برای معلمان باقی است
در بهمن ۱۴۰۴، مسائل مربوط به معیشت و وضعیت حرفهای فرهنگیان نیز همچنان یکی از موضوعات مهم حوزه آموزشوپرورش کشور بود و طبیعی است که جامعه فرهنگیان آذربایجان شرقی نیز این موضوعات را دنبال کند.
در ۲۱ بهمن ۱۴۰۴ وزیر آموزشوپرورش درباره اجرای رتبهبندی، فوقالعاده خاص معلمان، ارتقای معلمان و بهروزرسانی پرداخت سنوات بازنشستگان سخن گفت و از پیگیری این موضوعات با همکاری دولت و مجلس خبر داد.
از طرف دیگر، موضوع کمبود نیروی انسانی نیز همچنان یکی از چالشهای جدی آموزشوپرورش کشور بود. بنابراین، مسئله نیروی انسانی را نمیتوان فقط به استخدام معلم جدید محدود کرد؛ حفظ انگیزه معلمان، بهبود شرایط کاری و توجه به مسائل معیشتی نیز بخشی از همین مسئله است.
یک ماه؛ چند چهره متفاوت
اگر اخبار آموزشوپرورش آذربایجان شرقی در بهمن ۱۴۰۴ را کنار هم قرار دهیم، تصویر جالبی شکل میگیرد.
در یک طرف، سرمای شدید و بارش برف قرار دارد که در بعضی روزها فعالیت مدارس را تغییر داد و آموزش را به فضای غیرحضوری کشاند. در طرف دیگر، خبر موفقیت معلمان در جشنوارههای آموزشی قرار دارد؛ معلمانی که در شرایط مختلف تلاش میکنند کیفیت آموزش را حفظ کنند.
از سوی دیگر، موضوع عدالت آموزشی و توسعه فضاهای آموزشی نشان میدهد که بخشی از مسائل آموزشوپرورش، کوتاهمدت نیست و برای حل آنها باید برنامهریزی چندساله داشت. مشارکت خیران و مردم در ساخت و تجهیز مدارس نیز میتواند در این مسیر نقش مهمی داشته باشد.
در کنار همه اینها، برنامههای فرهنگی و پرورشی مدارس نشان میدهد که مدرسه همچنان فقط محل برگزاری کلاسهای درسی نیست و بخش مهمی از تربیت اجتماعی و فرهنگی نسل آینده در همین محیط شکل میگیرد.
و در نهایت
بهمن ۱۴۰۴ را میتوان یکی از ماههایی دانست که بخشهای مختلف آموزشوپرورش آذربایجان شرقی همزمان درگیر چند مسئله مهم بودند.
برف و سرما، برنامه روزمره مدارس را در برخی مناطق تغییر داد؛ اما آموزش متوقف نشد و در مناطق اعلامشده، کلاسها به شکل غیرحضوری ادامه پیدا کرد. در حوزه دیگری، موضوع عدالت آموزشی و توسعه فضاهای آموزشی همچنان در مرکز توجه قرار داشت. موفقیت معلمان در جشنوارههای آموزشی نیز نشان داد که در کنار مشکلات موجود، ظرفیتهای حرفهای ارزشمندی در میان فرهنگیان استان وجود دارد.
در نهایت، آنچه از اخبار بهمنماه میتوان دریافت این است که آموزشوپرورش آذربایجان شرقی با مجموعهای از مسائل کوتاهمدت و بلندمدت روبهروست؛ از مدیریت یک روز برفی گرفته تا ساخت مدرسه در مناطق محروم و از برگزاری برنامههای پرورشی تا تلاش برای بهبود شرایط معلمان.
شاید مهمترین نکته این باشد که کیفیت آموزش، حاصل یک تصمیم یا یک طرح نیست. مدرسه زمانی میتواند آینده دانشآموز را بسازد که **معلم باانگیزه، فضای آموزشی مناسب، دسترسی عادلانه و حمایت خانواده و جامعه در کنار یکدیگر قرار بگیرند. اخبار بهمن ۱۴۰۴ آذربایجان شرقی نیز به نوعی همین واقعیت را روایت میکند.
سمیه میرزایی
- نویسنده : سمیه میرزایی ارمان همدلی
