استاندار آذربایجان شرقی با بیان اینکه آذربایجان نماد اندیشه تاریخی، هویت تمدنی و رکن امنیت ملی ایران است، گفت: هرگاه دیپلماسی فعال و عقلانیت سیاسی در کنار هم قرار گرفته‌اند، ایران مقتدر و منسجم‌تر ظاهر شده است. هر زمان میان این دو شکاف ایجاد شده، دشمنان فرصت طمع یافته‌اند. آذربایجان همواره پایگاه توازن راهبردی ایران بوده؛ سرزمینی که هم مرز اروپا و آسیاست، دروازه قفقاز به شمار می‌رود و محور اتصال ایران با جهان است.

بهرام سرمست در همایش ملّی «آذربایجان، دیپلماسی و تمامیّت ارضی ایران» که با هدف بزرگداشت میرزا محبعلی‌خان ناظم‌الملک مرندی یکانلو در دانشکده حقوق و علوم اجتماعی دانشگاه تبریز برگزار شد، اظهار کرد: آذربایجان در تاریخ ایران نه تنها بخشی از قلمرو سرزمینی کشور بوده، بلکه همواره پاسدار هویت ملی و آبروی سیاسی ایران نیز به شمار آمده است. از دوران مشروطه تا انقلاب اسلامی، آذربایجان با نقش‌آفرینی در تحولات بنیادین تاریخی، همواره پیشانی آگاهی و عقلانیت سیاسی ایران بوده است.

وی در ادامه با اشاره به جایگاه تاریخی ناظم‌الملک مرندی گفت: ناظم‌الملک از جمله رجال برجسته و هوشمند سیاست خارجی ایران در دوران قاجار و پهلوی اول بود که با تحلیل‌های ژرف خود مفهوم نوینی از دیپلماسی را وارد سیاست ایران کرد. او دیپلماسی را نه به‌معنای سازش، بلکه ابزاری برای صیانت از منافع ملی می‌دانست و نسبت به نفوذ بیگانگان در قفقاز و آناتولی هشدار می‌داد.

وی تأکید کرد: پیام امروز این کنفرانس صرفاً گرامی‌داشت یک چهره تاریخی نیست، بلکه بازتعریف راهبردی برای امروز ایران است. ایران بار دیگر در کانون تحولات قفقاز جنوبی قرار دارد و برخی بازیگران تلاش دارند با تغییر ژئوپلتیک منطقه، پیوستگی تاریخی ایران و آذربایجان را تضعیف کنند. سیاست ما روشن است؛ تمامیت ارضی کشور، خط قرمز تاریخی ماست. هیچ معادله منطقه‌ای بدون حضور ایران قابل حل نیست و آذربایجان نخستین سنگر دفاع از این اصل است.

سرمست با اشاره به اندیشه سیاسی ناظم‌الملک گفت: او باور داشت ملتی که حافظه تاریخی نداشته باشد، در آینده سیاسی خود نابینا خواهد بود. از نگاه او، تاریخ برای ایران ابزار قدرت است، نه میراث صرف؛ و همچنین ضامن امنیت ملی است.

وی با دعوت از دانشگاه‌ها، پژوهشگران و نخبگان حوزه سیاست و تاریخ ایران برای بازشناسی چهره‌های تأثیرگذار اما کمتر شناخته‌شده کشور تصریح کرد: هیچ ملتی بدون شناخت ریشه‌های خود قادر به تولید قدرت راهبردی نخواهد بود.